>

Geschiedenis

Previous



Waarom werden die meren drooggemaakt?

Om de situatie van toen te begrijpen zijn we even als toeschouwer in Alkmaar in de tijd dat er sprake is van plannen tot drooglegging van het Schermeer. We zijn beland in de eerste helft van de 17e eeuw.

De ‘Gouden Eeuw’ zal deze eeuw later genoemd worden. In Holland is er voor groepen mensen grote welvaart gekomen. Kooplieden hebben erg veel geld verdiend met de handel op de landen rond de Oostzee. Met dat geld gaan ze gemeenschappelijke ondernemingen beginnen. Compagnieën noemen we dat.

Zo’n compagnie bestaat uit een aantal aandeelhouders. Iedere deelnemer draagt een deel van het kapitaal bij. Dat kan een som geld zijn, maar ook één of meerdere schepen, een pakhuis of andere zaken die van waarde zijn voor de onderneming. De winst die door de compagnie is gemaakt wordt verdeeld over de aandeelhouders.

Een belangrijke compagnie is de VOC. De Verenigde Oost-Indische Compagnie. Kooplieden uit verschillende steden zijn hierin verenigd. De VOC rust schepen uit om naar Indië en China te varen. Geladen met specerijen als nootmuskaat en kruidnagelen, koffie, suiker, thee, chinees porselein en zijde stoffen komen ze terug. De VOC is erg succesvol en de zakken van de kooplieden zijn goed gevuld. Maar wat te doen met al dat geld? Ja, lekker rijk leven en plezier maken zul je zeggen, maar dat doen ze al genoeg naar hun zin. Hun nieuwe grote grachtenhuizen staan vol met het chinees aardewerk en uit de keuken komen exotische geuren. Nee, een echte koopman zorgt goed voor zijn geld. Hij zoekt naar mogelijkheden om het te beleggen, het geld te laten groeien, van een stuiver een daalder te maken.

Goede investeringsmogelijkheden zijn hier niet zo veel voorhanden. Maar omdat door de toegenomen welvaart de bevolking in de steden groeit, zijn er daar steeds meer landbouwproducten nodig.

Prijzen van landbouwproducten zullen dus steeds meer gaan stijgen. Goede landbouwgrond zal dus goede winst opleveren! Maar hoe kom je aan goede landbouwgrond in dit waterrijke Holland? Al eerder werden er kleinere meren met succes drooggelegd waarbij vruchtbare grond boven water kwam! Goed voorbeeld doet goed volgen. En opnieuw worden er compagnieën van kapitaalkrachtige kooplieden opgericht. Dit keer om met elkaar geld te steken in de bedijking en de droogmaking van de grote meren. Want je hebt heel veel geld nodig voor zo’n project.

Bovendien neem je toch ook een behoorlijk risico. Je moet immers nog maar afwachten of de opbrengsten van het nieuwe land inderdaad de kosten zullen dekken. Hoewel ze gewend zijn een risico te nemen vinden ze het beter dit over meerderen uit te spreiden. Die van Amsterdam hebben hun geld al op de Beemster gezet.

Hier in Alkmaar zijn ze bereid hun geld te steken in het droogleggen van de Huygenwaert en het Schermeer. Want de heren vinden dat niet alleen zijzelf er beter van zullen worden; die meren zijn immers een bedreiging voor het omliggende polders. Steeds weer worden tijdens stormen de dijken geteisterd en slaat er land weg. Dat gevaar zal na de drooglegging verleden tijd zijn! Het bestuur van Holland, de Staten van Holland is daarom ook wel gelukkig met de plannen van de droogmakers. Bovendien wordt op grond belasting geheven. En ieder morgen* land dat in het water verdwijnt betekent minder belasting opbrengst. Dus je begrijpt dat de leden van de Staten van Holland gemakkelijk voor het plan te vinden zullen zijn. De droogmakers krijgen zelfs in ruil voor hun bijdrage aan het algemeen belang, vrijstelling van belasting op de nieuw verworven grond.

*een morgen land= zoveel land als je in een morgen om kunt ploegen Een Zijpse morgen was 0,93 ha.


Was iedereen er blij mee?

Nee! Wat denk je van de vrachtvaarders die om het meer wonen en met hun veerdiensten voor het overzetten van vracht, vee en mensen, een boterham verdienen. Zij worden overbodig of moeten via de ringvaarten een grote omweg maken. En denk ook eens aan de talrijke vissers Wat blijft er van hun viswater over? Ze zullen hun diensten moeten aanbieden op schepen die de Zuiderzee of de Noordzee opgaan om te vissen. Of op een van de vele vrachtschepen, misschien zelf op een walvisvaarder. Maar naar hen wordt nauwelijks geluisterd. Ook veel stedelingen hier in Alkmaar zijn boos. Omdat de stad minder goed bereikbaar zal worden zijn ze bang dat de marktfunctie die de stad voor de dorpen rondom het water heeft, verloren zal gaan. Ze zullen daardoor ook minder klanten in hun winkels en de herbergen zien.


Er gaan plaatjes rond in de stad waarop voorname mannen, regenten, een heel meer leegdrinken met daaronder de vermelding dat deze lieden lijden aan ‘watersucht’. Maar er is nog hoop want het Hoogheemraadschap van de Uitwaterende  Sluizen is ook tegen de inpolderingen. Het hoogheemraadschap moet er voor zorgen dat het overtollige water in de polders afgevoerd wordt naar zee. Voordat het water de zee bereikt moet het voorlopig opgeslagen kunnen worden. Niet altijd staat het water in Zuiderzee laag genoeg om het water er op uit te kunnen laten stromen. Zolang dat niet kan blijft het water in de ‘boezem’. Met het droogmaken van de meren zal die ruimte om het water op te slaan, de Schermerboezem, steeds kleiner worden.


Omdat de boezem daardoor sneller vol is zullen we vaker met natte voeten zitten omdat het water uit de polders dan niet meer uitgemalen kan worden! En wat krijgen de dijken wel niet te verduren als het water er steeds zo hoog tegen opstaat? Zullen hoogheemraden kunnen verhinderen dat die ‘watersuchtige lieden’ hun zin krijgen? Ach wat, die regenten, het is toch allemaal één pot nat! De rijke kooplieden hebben het immers voor het zeggen in het bestuur van de stad, in de Staten van Holland en… in het Hoogheemraadschap. Ze kennen elkaar allemaal of zijn zelfs familie van elkaar. De tegenstemmers zullen wel omgekocht worden met de toezegging dat een paar flinke kavels in de nieuwe polder voor hen zullen zijn. We mogen al heel tevreden zijn als het Hoogheemraadschap van de droogmakers eist dat ze voor de aanleg van goede afwateringssluizen voor het boezemwater zorg dragen.Maar Alkmaar zal toch ook een paar eisen moeten stellen om een goede verbindingen met de stad te garanderen.

Bronvermelding : Stedelijk Museum Alkmaar


De navolgende film vertelt u iets over het ontstaan van een polder, de bemaling door molens en later de de stoomgemalen:


 Bron : Klokhuis


🇳🇱  © JOIR Design - 2006 - 2017  |  Links  |  Downloads  |  Contact  |  Site Map  |  Disclaimer  |  Privacy  | Licentierechten  🇳🇱